AA Home > Politiek > Marc van Gestel's column
Nieuws is wat journalisten nieuws vinden
Marc van Gestel is historicus en schrijft al sinds 2003 op internet over de Amerikaanse presidentsverkiezingen, waaronder dit jaar ook voor de website van EenVandaag. Gedurende 2008 schrijft hij geregeld voor AllesAmerika.com een column met zijn inzichten over de verkiezingen. Marc's zeer complete weblog is www.amerikalog.com.
4 november 2008
Weten we echt zo weinig over Barack Obama’s plannen? Zijn de media echt allemaal anti-McCain? Ik lees en hoor het vaak de laatste weken en volgens mij moet het antwoord op beide vragen nee zijn. Niet dat ik de media in bescherming neem, overigens.
Hoe kom je te weten wat Obama vindt? Voor het grootste deel via de media. Je mag verwachten dat kranten, radio- en tv-zenders tijd besteden aan het vergelijken van de programma’s van de kandidaten.
Omslag van tijdschrift "New Yorker" van juli 2008, met de Obama's afgebeeld als terroristen en Islamextremisten.
Dat doen ze ook, maar veel te weinig. Journalisten hebben geen zin om elke keer de standpunten van de kandidaten te herhalen en dus zul je bij sound bites toch vooral de scherpe op-de-man-af aanvallen horen en lezen en niet voor de zoveelste keer McCains energieplannen.
Wie meer wil weten over de plannen van de kandidaten bewaart die ene bijlage van de krant waarin dat staat opgeschreven of surft naar de website van de kandidaat en wordt goed ingelicht. Maar beweer niet dat kandidaten zo vaag blijven. Het zijn de media die vaag blijven.
Wat melden ze dan eigenlijk vanuit de media?
Inhoudelijke bijdragen in de media vind je dus maar mondjesmaat. Dat komt om bovenstaande reden (de journalisten hebben geen zin om die standpunten te herhalen), maar het komt vooral omdat journalisten liever het campagneproces beschrijven en dat is al een breed terrein.
Wie staat er voor? Wie zegt wat (en het liefst: wie verspreekt zich)? Wie zendt welk spotje uit? Wie liegt er? Wie spreekt de waarheid? Wie weet wat, of toch het liefst: wie weet wat niet? Wat voor keuzes maakt een kandidaat? Wie wordt vice-presidentskandidaat? In welke staten voert een kandidaat campagne? Wat is ook alweer de stand? Wie heeft welke foute vriendjes? En last but not least: wat vinden de 82.634 verschillende deskundigen ervan?
We kijken naar en lezen noodgedwongen de campagne vanuit het blikveld van de journalist. Die wil graag zijn kijkers en lezers tevreden houden en geloof het of niet, de meerderheid (en daartoe behoren wij vanzelfsprekend niet ;^) maar stiekem toch ook) smult van verhalen over het kleedgeld van Sarah Palin, het nieuwe bedrijf van Joe the Plumber en de Griekse zuilen op het podium van Obama.
Over Joe Biden horen we blijkbaar het liefst helemaal niets. En dat vinden Obama en Biden geen enkel probleem, lijkt het.
McCain, Palin en Obama volgens de media
Want deze campagne gaat het toch vooral over McCain en Palin, maar dan in negatieve zin. Dat is niet helemaal verwonderlijk, want zij pakken dit seizoen, zelfs zonder vooroordeel, de campagne niet optimaal aan. Obama’s campagne is saai. Geen lekken, logische keuzes, een goede mix van negatieve en positieve spotjes: uit alles blijkt dat Obama heeft geleerd van alle Democratische campagnes hiervoor en daar valt niet al teveel negatiefs over te melden.
De zaken die wel negatief waren (Wright, Ayers, wat ongelukkige uitspraken van Obama en Biden) zijn allemaal aan bod gekomen, maar op een gegeven moment is een journalist daar wel over uitgepraat en richt hij zich tot de andere dingen die hem opvallen.
Het is bijvoorbeeld veel interessanter om je af te vragen waarom iemand achter staat, dan waarom iemand voor staat. En als die iemand (laten we hem McCain noemen) een gok neemt met zijn keuze voor vice-president, en dan weer een gok neemt rond de financiële crisis en dan tegen zijn belofte in een 90-procents negatieve campagne gaat voeren, dan vraag je er bijna om om negatief in het nieuws te komen.
Gekleurdheid, ook in Europa?
Dat heeft dan weinig met de gekleurdheid van de media te maken, maar meer met het pak hongerige nieuwswolven die alles wat anders is dan de norm graag breed uitmeten. En omdat niemand meer iets wil missen, zie je bij vrijwel alle zenders en in vrijwel alle kranten hetzelfde nieuws. Want nieuws is wat afwijkt. Kan Obama het helpen dat hij een modelcampagne voert?
De enige kritiek die je op Nederlandse journalisten kan hebben is dat ze in hun berichtgeving zo erg die in Amerika volgen. Daarmee lijkt het alsof ze partij hebben gekozen voor Obama, terwijl ze vooral partij hebben gekozen voor de Amerikaanse horse race-journalistiek en dus vooral de nadruk leggen op alle afwijkingen van de norm (en dan is de norm een amalgaam van de voorgaande verkiezingen).
Het lastigste aan deze ontwikkeling is dat journalisten helemaal onafhankelijk zijn, in ieder geval zo onafhankelijk dat ze kritiek niet goed kunnen hebben omdat ze die vrijwel altijd interpreteren als kritiek op hun godgegeven vrijheid.
Dat is jammer, want je kan als medium toch zulke goede sier maken door helemaal af te wijken van het hypegevoelige journalistenpak. Alleen al door het nieuws met een andere nieuwsgierige blik te volgen. Maar dat kost tijd en geld. Dat is er steeds minder.
Maar daar kunnen de journalisten zelf weer weinig aan doen. Helaas: geen oplossing in de laatste alinea. We kunnen op zijn hoogst er voor zorgen dat we onszelf van zoveel mogelijk verschillende kanten informeren.
Zachtjes roep ik: leve het internet. Hoera (3 keer).
Historicus Marc van Gestel schrijft sinds 2003 elke werkdag aan zijn weblog over de Amerikaanse presidentsverkiezingen vol: www.amerikalog.com
Meer van Marc van Gestel
- De roep om verandering: wat wil de kiezer? - 13 januari 2008
- De landelijke verkiezingen zijn begonnen; McCain als lachende derde - 10 februari 2008
- De Amerikaanse presidentsverkiezingen: alles is mogelijk - 23 maart 2008
- Op zoek naar de nummer twee: vice-presidentskandidaten - 29 juni 2008
- Alles over de conventies - 27 augustus 2008
- Gaat McCain het toch nog redden? - 27 oktober 2008
