AA Home > Politiek > De universele ziektekostenverzekering
Universele ziektekosten in Amerika: gaat het eindelijk lukken?
Februari 2007
Het lijkt er sterk op dat één van de centrale verkiezingsthema's van de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2008 een universele ziektekostenverzekering gaat worden. En dat wordt tijd ook...
In de jaren '90 van de vorige eeuw waren de meeste Amerikanen er nog niet klaar voor: een universele, door de overheid geregelde ziektekostenverzekering. Bemoeienis van de overheid zou slecht zijn voor de vrije markt en de concurrentie en dus ging Hillary Clinton's poging in 1993 om zo'n systeem in de Verenigde Staten op te zetten faliekant mis.
Maar de vrije markt bleek geen garantie van goede concurrentie en lage prijzen. Sinds 2000 zijn de kosten van ziektekostenverzekeringen in Amerika met zeker 50% (!) gestegen. Steeds minder bedrijven bieden nog ziektekostenverzekeringen aan hun werknemers aan of bieden hoogstens dure, beperkte dekking met een hoog eigen risico. Velen kunnen de stijgingen - die sneller gaan dan de loonsverhogingen - niet langer bijbenen en houden het voor gezien.
Het resultaat is dat nu zeker 46 miljoen Amerikanen onverzekerd rondlopen, en dat terwijl de VS zo'n 16% van hun Bruto Nationaal Produkt aan ziektekosten besteden, meer dan enig ander land. Bovendien groeit de gezondheidszorg de verkeerde kant op: commercieel ingestelde ziekenhuizen willen competitief blijven en investeren dus niet in verlieslijdende eerstehulpvoorzieningen, maar in profitabele nieuwe instellingen met dure scanners en apparatuur die vooral voor minder acute problemen gebruikt hoeven te worden.
De problemen beginnen danig uit de hand te lopen, want ook redelijk vermogende Amerikanen kunnen de stijgende kosten van de ziektekostenverzekering langzaamaan niet meer bijbenen. Zelfs de Amerikanen die altijd roepen dat de overheid zo min mogelijk moet ingrijpen - ze staan bekend als Republikeinen - beginnen zich nu dus achter de oren te krabben.
De oplossing volgens uitgaande president Bush? We geven iedereen een belastingvoordeeltje, dan hoeven we geen extra belastingen te heffen om de universele ziektekostenverzekering te financieren - we maken dan dus het nemen van een verzekering betaalbaar door mensen geld terug te geven. Utopia!
Dat het geven van belastingvoordeel aan lage inkomens - die toch al weinig belasting betalen - geen zin heeft, dat is iets waar voor het gemak maar even overheen gekeken wordt. Je maakt er de verzekering niet betaalbaar mee voor de groep die nu juist het minst verzekerd is.
In het verleden kwamen de Republikeinen wel weg met dit soort rookvorming, want het vooruitzicht om minder belasting te hoeven betalen maakt menig Amerikaan blind voor de realiteit. Maar meer en meer begint men zich te realiseren dat minder belasting betalen niet altijd een zegen is. Integendeel, het kan je op termijn zelfs geld kosten en dat voelt men nu.
Steeds meer (potentiële) Democratische presidentskandidaten mengen zich in het licht van deze ontwikkelingen in het debat en roepen dat een universele ziektekostenverzekering opgezet moet worden in Amerika. Barack Obama heeft zijn stem vandaag ook doen gelden: hij wil dat uiterlijk in 2013 alle Amerikanen verplicht verzekerd moeten zijn.
Obama kritiseerde het plan van Bush en stelde dat door belastingverlagingen de ziekenhuizen minder financiële steun zouden ontvangen, wat de zorg geen goed zal doen. Overigens zijn andere Democratische kandidaten als Hillary Clinton en Dennis Kucinich het roerend met hem eens op dit gebied.
Zou het de Democraten lukken, als ze aan de macht zouden komen? Ik hoop het van harte, want ik [Dennis] ben één van degenen die zich in dit land geen ziektekostenverzekering kan veroorloven. (Geen zorgen, ik ben nog steeds redelijk betaalbaar verzekerd bij een Nederlandse verzekeraar, zij het met wat haken en ogen.)
Maar is het realistisch? Het zal niet eenvoudig zijn, dat is zeker. Het is verreweg het duurste probleem dat Amerika op dit moment heeft en het vinden van een degelijke, voor iedereen betaalbare oplossing waarmee zowel Democraten als Republikeinen tevreden zijn is al niet makkelijk als het probleem veel kleiner is dan ziektekosten.
Gelukkig zal de komende president wel een goed voorbeeld hebben aan bijvoorbeeld Massachusetts, dat onder zijn Republikeinse (!) gouverneur Mitt Romney, die nu overigens ook presidentskandidaat is, een universeel systeem heeft opgezet voor alle inwoners van de staat. Andere staten hebben dat plan bekeken en zijn (mede door frustratie met de non-actie van de regering-Bush) ook begonnen met hun eigen plan, waaronder ook Californië.
Hoewel het dus tot het breekpunt heeft moeten komen, lijkt het er toch op dat het in de Verenigde Staten met de universele ziektekostenverzekering langzaamaan de goede kant opgaat. Het is alleen jammer dat men het eerst in de portemonnee moet voelen voordat er echte actie wordt ondernomen.
